"Şîrâzesi kaçmış cemiyyet"lerde, "tepesi atık" olmak; anlık bir öfke krizinden ziyade, uzun süreli bir sosyolojik gözlemin ve yozlaşmaya karşı duyulan entelektüel itirazın dışa vurumudur.
Bu çerçevede bir yazı serisi kaleme alacağız...
Bu serinin ilk yazısında, "Kültürel Yozlaşma ve Gösteri Toplumu" ekseninde, biçimin özü yutmasını konu edelim istedik...
Şîrâzesi kaçmış cemiyyet yazıları- 1: Vitrin Hayatlar ve İçi Boşaltılan Kavramlar
"Tepesi atık" bir zihinle etrafa bakmak, aslında sis perdesinin aralandığı o berrak ve bir o kadar da rahatsız edici anı yaşamaktır. Toplumsal cinnetin eşiğinde gezinirken, delirmemek için yazmak bir tercih değil, zorunluluk halini alıyor. Çünkü etrafımızı saran bu sosyolojik çürüme, sessiz kalınarak geçiştirilecek evreyi çoktan aştı.
Bugün ilk taşı, "kültürel yozlaşmanın en sinsi yüzüne", yani "vitrin hayatlara" atalım.
Derinliğin Kaybı ve Sürat Telafisi
Bir toplumda kavramların içi boşaltılmaya başlandığında, geriye sadece o kavramların parlak ambalajları kalır. Ahlâk, liyakat, nezaket ve hatta bilgi... Hepsi birer sosyal medya filtresine, birer "görünürlük" aparatına dönüştü. Kimsenin gerçekten okumadığı, ama herkesin her konuda kesin kanaatlere sahip olduğu o tuhaf çağdayız. Bilginin yerini kanaatin, fikrin yerini sloganın aldığı bu düzlemde, cehalet artık utanılacak bir eksiklik değil; yüksek sesle savunulan bir kimlik beyanı...
Çağdaşlık İllüzyonu ve Biçimcilik
Modernleşmeyi ve çağdaşlaşmayı, yalnızca tüketim alışkanlıklarını değiştirmek ve şeklen batılılaşmak sanan zihniyet, kültürel bir aşı yapmak yerine bünyeyi tamamen zehirledi. Geleneksel olanın bilgeliğini reddederken, yerine koyduğu tek şey "hız" ve "haz" oldu.
Sonuç? Ne geçmişe ait olabilen ne de geleceği inşâ edebilen, bugünün sığ sularında çırpınan kalabalıklar.
Kültür, yaşatılan bir şey olmaktan çıkıp, müzelerde sergilenen veya sadece özel günlerde anımsanan bir "nostalji" nesnesine indirgendi. Oysa çağdaşlık (çağdaş medeniyet), kökü derin ağacı kesip yerine plastikten ağaç dikmek hiç değildir; kökleri derinde olan medeniyet ağacının yeni dallar vermesidir; muasır medeniyet bunu gerektirir...
Sözün Bittikten Sonraki Hâli
Eskiden "söz gümüşse sükut altındır" denirdi. Şimdilerde sükut, onaylamakla eş değer. İtirazı olanın, tepesi atanın ses çıkarması, bu gürültü kirliliği içinde bir nota basması gerekiyor. Aksi takdirde, bu kültürel asimilasyon ve yozlaşma, sığlığı yeni "normal" olarak tescilleyecek.
Bizim "tepemizin atık" olması, umutsuzluğumuzdan değil; tam aksine, şîrâzesi kaçmaya başlamış toplumun henüz kurumamış o asil damarına duyduğumuz inançtandır.
Şimdilik bu kadar. Devamı gelecek…