Neye çabaladın da erişemedin...
Neyi can u gönülden istedin de sana koşa koşa gelmedi...
Ama sabretmeyi de bileceksin...
Her şey, hepsi, senin istediğin zamana değil, hazır olduğun zamana programlanmış...
Kışın zemherisinde bostan eksen de karpuz bitiremezsin...
Ne kadar iyi yüzücü olursan ol, okyanusu geçemezsin...
Her bir şeyin haddi hududu var, sen de haddi ve hududu bilerek davran ki emelin sana sen de ona erişesin...
Mevsimi gelmemiş hiçbir tohum, ne kadar sularsan sula meyve vermez.
Dalga ne kadar büyük, yüzücü ne kadar mahir olursa olsun, her şeyin bir sınırı ve kendi ritmi vardır.
Sabır, sadece beklemek değil; beklemenin arkasındaki o zamanlamaya ve ilahi/doğal düzene güvenmektir. Zamanı kendi irademizle zorlamak yerine, o zamana kadar kendi içimizdeki hazırı, olgunluğu ve "haddi" inşa etmek en büyük hüner.
İnsan sınırını, zamanını ve kapasitesini bildiğinde; koşuşturmanın getirdiği tükenmişlik yerini derin bir sükunete ve kabule bırakır. Emeline kavuşmak da zaten tam olarak bu "hazır oluş" anına denk gelir.
Bu derin hakikati biraz daha katman katman açalım; çünkü bu, insan zihninin en çok zorlandığı ama kabul ettiğinde en büyük özgürlüğe kavuştuğu yerdir.
"Erişemedim" Yanılsaması ve Arzunun Doğası
İnsan doğası gereği hep bir şeylerin peşindedir: Bir gaye, bir duygu, bir başarı veya bir sükûnet... Çoğu zaman "istediğim olmadı" diye hayıflanırız. Oysa geriye dönüp bakıldığında, samimiyetle, niyetin ve gayretin tam birleştiği kaç durum cevapsız kalmıştır?
İstek, sadece zihnin "istiyorum" demesi değildir; "can u gönülden istemek", bütün varlığınla o şeye yönelmektir. İnsan gerçekten hazır olduğunda ve o istek içsel bir olgunluğa ulaştığında, kâinâtın akışı da o niyetle hizalanır. Kalpten çekilen bir "ah"ın, içten gelen bir duanın, ya da saf bir niyetin karşılıksız kalmadığını görmek, insanın kendi varoluşuna olan inancını pekiştirir.
Zamanın Efendisi Değil, Yolcusuyuz
Modern insan her şeyi kontrol edebileceğine, her şeyi hızıyla ve iradesiyle manipüle edebileceğine inanma yanılgısına düşüyor.
Mevsim hakikati... Toprak, karpuz vermek için yaz güneşini beklemek zorundadır. Zemheride verilen emek, gayretin azlığından değil, zamanın yanlışlığından ziyan olur.
Okyanus hakikati...En güçlü yüzücü dahi olsan, okyanusun heybeti karşısında insan kasının bir sınırı vardır. Akıntıya karşı durmaksızın kürek çekmek sadece tüketir; bazen rüzgarı beklemek, bazen de akıntının ritmine saygı duymak gerekir.
Açılmayı bekleyen bir goncayı parmaklarınla zorla açmaya çalışırsan, çiçeği büyütmüş olmazsın; onu yaprak yaprak parçalarsın. İnsan kendi hayatının goncalarını da zamansız zorlamalarla zedelememeli.
Hazır Oluş ve Sınır (Hadd) Bilinci
Buradaki kilit kavram "İstediğin zaman" değil, "hazır olduğun zaman"dır.
Bir meyve dalında olgunlaşmadan koparılırsa hamdır, tadı acıdır. İnsanın hamlığı da böyledir. İstediğimiz şey belki bugün gelse, onun ağırlığını taşıyamayacak, kıymetini bilemeyecek ya da onu yönetemeyeceğiz. Olgunlaşma süreci, hamlığın sancısını çekmekten geçer.
"Haddi bilmek" ise bir acizlik veya teslimiyetçilik değildir; tam aksine yüksek bir bilgeliktir:
Nerede duracağını bilmektir.Kendi gücünün hududunu çizebilmektir.
Doğanın, kaderin veya hayatın kendi yasalarına hürmet etmektir.
Haddini bilen insan, imkânsız okyanusları yüzerek geçmeye çalışıp boğulmaz; limanı, gemiyi, rüzgarı ve doğru zamanı beklemeyi bilir.
Başarının Sırrı, "Emele Erişmek"
Sonunda vaat edilen şey, sadece dileğin gerçekleşmesi değil; dilekle bütünleşmek, ona "hakkıyla ermektir". Zamansız gelen başarı kibir getirir; zamansız gelen imkân insanı savurur. Ama sabırla, ölçüyle ve olgunlukla beklenen şey geldiğinde, artık o emel senin yükün değil, senin bir parçan olur.
Kısacası; gayret bizden, takdir vaktin sahibinden ve kurduğu düzendendir. Kendi içimizdeki toprağı işleyip mevsimin gelmesini beklemek ise hayatın en zarif sanatıdır.
Ve Hızır...
Burada, konunun nirengi noktasına, o en sıkışık anlarda beliren sırlı hakikate, Hızır’ın makamına geçelim. Bu hakikati, başlangıçtaki o kadim ve şiirsel dille şerh etmeye devam edelim:
“Kul sıkışmayınca Hızır yetişmezmiş...”
Zira Hızır; insanın o dar parantezli, sebep-sonuç duvarlarına hapsolmuş aklının alamayacağı, idrak edemeyeceği gaybî bir düzenin adıdır. O, kişinin tükendim dediğin, gayretinin bittiği, nefesinin kesildiği yerde başlayan nasibin ta kendisidir.
Ne demiştik? Kışın zemherisinde karpuz bitiremezsin, ne kadar iyi yüzücü olursan ol okyanusu geçemezsin... İşte Hızır, o zemheride hiç ummadığın bir anda gönlüne düşen sıcaklık, okyanusun ortasında seni boğulmaktan kurtaran bir tahta parçasıdır.
Hızır; senin “bitti”, “olmaz”, “artık imkânsız” dediğin o en karanlık anlarda tecelli eden ilahi rahmetin, o bitimsiz ümidin adıdır. O, zamandan münezzeh bir kapıdır; senin zamanına değil, Allah'ın takdir ettiği o en doğru, o en muazzam ana ayarlıdır.
Sen, acziyetini bilip teslim olduğunda, “Ben bittim” dediğinde, Hızır’ın “Ben geldim” deyişidir o. Sen elinden geleni yapıp, haddini bilip durduğunda, O, hiç ummadığın bir yerden, hiç ummadığın bir şekilde sana uzanan eldir.
Senin aklın o anı görmez, o düzeni bilmez. Ama kalbin bilir ki; her darlığın bir genişliği, her zorluğun bir kolaylığı vardır. Hızır, işte o kolaylığın, o rahmetin, o ilahi mucizenin adıdır.
O, senin çabanın bittiği yerde, Allah’ın sonsuz lütfunun başladığının bir nişanesidir. O, ümit kesme, sabret, tevekkül et demenin bir başka yoludur. Zira bilirsin ki; sen darda kaldığında, Hızır’ın eli senin üzerinde, O’nun himmeti seninledir.
O, sana gelen habercidir; karanlığın bittiğini, aydınlığın yakın olduğunu müjdeleyen... O, senin yorulan kalbine su serpen, sönen ümidini harlayan, seni yeniden yola revan eden sırlı dosttur.
O halde, haddini bil, gayret et, sabret... Ve bil ki; sen ne kadar sıkışırsan sıkış, Hızır’ın kapısı samimi olan ve layık olana hep açıktır. O, insanın en zor anında, en umulmadık zamanda, imdada yetişendir.
Hülasa-i kelâm;
Haddini ve hududunu bilmek, acizlik değil; kendi gücünün ve kâinâtın ritminin farkında olma bilgeliğidir.
Gayret kuldan, tevfik Allah'dandır; erişmek, senin acele ettiğin an değil, ruhen ve zihnen hamlığını atıp hazır olduğun an gerçekleşir.
İçiniz ferah, zihniniz berrak, yüreğiniz huzur dolu, şükrünüz eksiksiz ve daim olsun...