Meğer bilenler varmış, bizim haberimiz olmamış."
Diyerek kelâmın başını çeken girizgâh ile daldık mevzuya ..
Zamanın ruhu dedikleri, meğer bir aldanışın köpürtülmesinden ibaretmiş. Tabelaların gölgesinde hakikatin unutulduğu, kâğıt üzerindeki ünvanların aklın yerini aldığı, cüzdandaki hacmin ise şahsiyetin terazisi sayıldığı bir çağa uyandık.
Oysa diploma, ancak bir çabanın ve bilginin belgesidir; hikmetin, basiretin ve akl-ı selimin değil. Bir kâğıt parçası zekâyı ölçmeye yetmediği gibi, insanı kibrin pençesinden de kurtarmaz. Zekâ ki kalple buluşmadıkça sadece kurnazlığa, bilgi ise nezaketle harmanlanmadıkça yükten başka bir şeye dönüşmez.
Peki ya para?
Maddiyatın, adamlığın ve itibarın tek geçer akçe sayıldığı öyle bir devrandayız ki; açgözlülük salgın olmuş, bir düğün dernek ki sormayın, neredeyse herkes çalıp oynuyormuş, az buçuk oynamayı bilenler yerinde salınıyor, ötekiler alkış tutup seyrediyormuş da bizim haberimiz yokmuş...
Paranın satın alabileceği her şeye sahip olup, parayla satılmayan güzel ahlâk, nezaket, nezafet ve nefaset gibi cevherlerden mahrum kalmak ne büyük bir yoksulluktur.
"Meğer bilenler varmış" derken kastettiğimiz, belki de bu velveleli piyasadan ayağını çekmiş, sessizce özünü koruyan bilge insanların varlığıdır. Onlar, insanın değerinin etiketiyle değil, edebiyle; varlığıyla değil, bıraktığı hoş sadayla ölçüldüğünü öteden beri biliyorlardı.
Bizim yeni fark ettiğimiz ise, dışı yaldızla ambalajlanmış içi çürük bu kof ölçülerin toplumu ne kadar çabuk esir aldığı ve özü çürümüş dışı cafcaflı bu yüzeyselliğin ne kadar da çabuk iktidar olduğudur.
Ünvanlar şakırdayabilir, servet göz alabilir; fakat insanı adam kılan şey, ne diplomasındaki mührüdür ne de kasasındaki birikim. İnsanı adam kılan; vicdanının terazisi, sözünün iffeti ve duruşundaki asalettir.
Zahire aldananlar varsın rakamları ve yazıları adamlık sansın; mana ikliminde iz sürenler için hakikat bellidir: Kâğıt boyanır, altın pas tutmaz; insan ise ancak ahlâkı kadar ya kötülükte derinleşir ya güzellikte billurlaşır.
Sözün arkası kesilmeden, kalemin ucu soğumadan devam edelim...
Görünene tapınan bir dünyada, cehalet bile artık diplomasız gezmiyor. Yüksek ünvanların ardına gizlenmiş derin bir sığlık, kabarık hesapların gölgesinde saklanan büyük bir karakter yoksulluğu var. En acısı da bu illüzyonun, toplumun kılcallarına kadar sızıp alkışlanması, "başarı" tabelası diye asılması.
İnsanlar sanıyor ki; bir cübbe giyince akıl da beraberinde giyilir, bir makama oturunca adalet de beraberinde oturur, bir servete konunca itibar da kendiliğinden gelir. Oysa hakiki ilim, insanı çoğalttıkça küçülten, bildikçe mahcubiyetini artıran bir yüktür.
Ünvanlar şakırdayabilir, servet göz alabilir; fakat insanı adam kılan şey, ne diplomasındaki mührüdür ne de kasasındaki birikim. İnsanı adam kılan; vicdanının terazisi, sözünün iffeti ve duruşundaki asalettir.
Zahire aldananlar varsın rakamları ve yazıları adamlık sansın; mana ikliminde iz sürenler için hakikat bellidir: Kâğıt boyanır, altın pas tutmaz; insan ise ancak ahlâkı kadar ya kötülükte derinleşir ya güzellikte billurlaşır.
Sözün arkası kesilmeden, kalemin ucu soğumadan devam edelim...
Görünene tapınan bir dünyada, cehalet bile artık diplomasız gezmiyor. Yüksek ünvanların ardına gizlenmiş derin bir sığlık, kabarık hesapların gölgesinde saklanan büyük bir karakter yoksulluğu var. En acısı da bu illüzyonun, toplumun kılcallarına kadar sızıp alkışlanması, "başarı" tabelası diye asılması.
İnsanlar sanıyor ki; bir cübbe giyince akıl da beraberinde giyilir, bir makama oturunca adalet de beraberinde oturur, bir servete konunca itibar da kendiliğinden gelir. Oysa hakiki ilim, insanı çoğalttıkça küçülten, bildikçe mahcubiyetini artıran bir yüktür.
Cehalet ise ünvan aldıkça küstahlaşan, parayı buldukça çirkinleşen bir cürettir.
Peki, nereye gitti o eski "insan sarrafları"?
Bir insanın gözündeki hayadan, kelâmındaki zarafetten, duruşundaki tevazudan adamlığını okuyan o irfan nerede?
Şimdi her şey ölçülebilir, satılabilir ve sergilenebilir hale geldi. Sosyal vitrinlerde diplomasını bayrak gibi sallayanlar ile imkânlarını bir üstünlük kamçısı gibi kullananların velvelesi kapladı etrafı. Bilenler, mahviyet içinde bir kenara çekildi; bilmeyenler ise avazı çıktığı kadar bağırarak dünyayı kendi sığlıklarına ikna etmeye çalışıyor.
İşte "bizim haberimiz olmamış" derken içimizi sızlatan şey tam olarak budur: Sığlığın itibar gördüğü, derinliğin ise fuzuli bir yük sayıldığı bu düzene zamansız yakalanmış olmamız...
Ama ne olursa olsun, bir hakikat var ki değişmez:
Fırtına dindiğinde, rüzgârda savrulup uçuşan o gösterişli kâğıtlar; o kabarmış cüzdanlar toprağın altında bir hiç olur. Geride sadece, bu yozlaşma çağında bile eğilmeden durabilen, diplomasıyla değil aklıyla, parasıyla değil insanlığıyla iz bırakan mütevazı ruhlar kalır.
Çünkü dünya ne kadar kirlenirse kirlensin; edep hâlâ en büyük ünvan, güzel bir ahlak ise paha biçilmez tek servettir.
Peki, nereye gitti o eski "insan sarrafları"?
Bir insanın gözündeki hayadan, kelâmındaki zarafetten, duruşundaki tevazudan adamlığını okuyan o irfan nerede?
Şimdi her şey ölçülebilir, satılabilir ve sergilenebilir hale geldi. Sosyal vitrinlerde diplomasını bayrak gibi sallayanlar ile imkânlarını bir üstünlük kamçısı gibi kullananların velvelesi kapladı etrafı. Bilenler, mahviyet içinde bir kenara çekildi; bilmeyenler ise avazı çıktığı kadar bağırarak dünyayı kendi sığlıklarına ikna etmeye çalışıyor.
İşte "bizim haberimiz olmamış" derken içimizi sızlatan şey tam olarak budur: Sığlığın itibar gördüğü, derinliğin ise fuzuli bir yük sayıldığı bu düzene zamansız yakalanmış olmamız...
Ama ne olursa olsun, bir hakikat var ki değişmez:
Fırtına dindiğinde, rüzgârda savrulup uçuşan o gösterişli kâğıtlar; o kabarmış cüzdanlar toprağın altında bir hiç olur. Geride sadece, bu yozlaşma çağında bile eğilmeden durabilen, diplomasıyla değil aklıyla, parasıyla değil insanlığıyla iz bırakan mütevazı ruhlar kalır.
Çünkü dünya ne kadar kirlenirse kirlensin; edep hâlâ en büyük ünvan, güzel bir ahlak ise paha biçilmez tek servettir.
Ancak yine de şu soruyu sormadan edemiyor insan...ya iman, evet iman bunun neresinde ? Güzel ahlâklı adamlar atlarına binip gittiler de meydan taklitçi münafıklara mı kaldı ?
Hz. Muhammed ne demişti; "İçinizden biri bir kötülük görürse, onu eliyle değiştirsin. Şayet eliyle değiştirmeye gücü yetmezse, diliyle değiştirsin. Diliyle değiştirmeye de gücü yetmezse, kalbinden buğz etsin ki bu ise imanın en zayıf derecesidir."