Einstein'a atfedilen (kızına yazdığı, ancak doğruluğu tartışmalı olan) meşhur bir mektupta, sevginin evrendeki en güçlü kuvvet olduğu ve henüz bilimin bunu açıklayacak bir formül bulamadığı söylenir.
Sevgi, evrenin en saf ve en hızlı iletişim biçimidir. Bir annenin binlerce kilometre ötedeki evladını hissettiği o "an", ışığın bile henüz yola çıkmadığı bir zaman dilimidir. Sevgi; mesafeyi yok sayan bir kuantum sıçraması, kalpten kalbe kurulan ve maddeyle kısıtlanamayan bir köprüdür.
Sevginin bu "evrensel kudret" olma halini birkaç farklı açıdan ele alabiliriz:
Sevgi için zamansızlık ve mekânsızlık söz konusudur denilebilir...
Işık bile evrenin bir ucundan diğerine gitmek için milyarlarca ışık yılına ihtiyaç duyarken, sevgi ile düşündüğünüz an oradasınızdır. Zihnimizde ve kalbimizdeki sevgi, mesafeleri sıfıra indirir. Bu anlamda sevgi, kuantum dolanıklığına benzer; aradaki mesafe ne olursa olsun, bir taraftaki değişim diğerini anında etkiler.
Sevgi sadece bir duygu değil dönüştürücü bir güçtür, aynı zamanda bir eylemdir. Korkuyu cesarete, nefreti anlayışa dönüştürebilen yegâne kuvvettir.
Işık her ne kadar her yeri aydınlatsa da, sevgi tüm canlıların ortak "frekansıdır", ortak dilidir. Kelimelere, dile veya teknolojiye ihtiyaç duymadan kalpten kalbe, fertten ferde en hızlı şekilde akan tek enerjidir.
Sevginin fizik kurallarını altüst eden muazzam hızı ve birleştirici bir gücü vardır...
Bu kudret sadece bir duygu değil, aynı zamanda evrensel bir yasadır. Işık sadece karanlığı aydınlatırken, sevgi; korkunun katılaştırdığı kalpleri eritir, zamanın açtığı yaraları onarır, zıtlıkları tek bir noktada birleştirir.
Eğer evrenin genişlemesini sağlayan gizli bir enerji varsa, o da varlığın birbirine duyduğu bu sonsuz çekim kuvvetidir, yâni sevgidir. Atom çekirdeği ile elektronlar arasından tutunuz, dünya ile ay, yahut galaksiler arasındaki çekim gücü ve bağlılık sevginin farklı tezahürleridir. Işık hızla hareket eder, ancak sevgi zaten her yerdedir.
Fiziksel evrende ışık hızı aşılmaz bir sınır gibi görünse de, gönül coğrafyasında ve mana aleminde sevgi, bu sınırı tek bir "an" içine hapseder.
Bu derin düşünceden yola çıkarak, madem edebiyatın, bilimin ve hikmetin içinden geçiyoruz; sevginin bu "zamansız" ve "mekânsız" gücünü anlatan hikmetli bir mani yazalım:
Gönül gözü açıldı,
Nuru yere saçıldı.
Işık hızı neymiş ki?
Sevgiyle gök geçildi.
Peki, Sevgi Neden Işık Hızından Hızlıdır?
Edebî ve irfani bir perspektifle bakarsak, sevginin bu evrensel kudretini şöyle temellendirebiliriz:
Sevgi zamanı durdurur. Sevgi hissedildiği anda, ışığın bile katetmek zorunda olduğu o "mesafe", anlamını yitirir. Kişi birini sevdiğinde, kalbi onun yanındadır; kilometrelerin hükmü kalmaz.
İki seven kalp arasındaki bağ, evrenin iki ucu kadar uzak olsa bile, birindeki bir titreşim diğerinde aynı anda hissedilir. Bu, fizik dünyasının henüz tam çözemediği bir "hikmetli hızdır".
Sevgi, ontolojik olarak varlık sebebidir... Evrenin yaratılış mayası "muhabbet" (sevgi) olarak görülür. Dolayısıyla sevgi, ışıktan da, maddeden de önce vardı denilir.
Hâsıl-ı kelâm, Yunus Emre'nin "yaradılanı severim Yaradan'dan ötürü" düsturuyla bakılınca, ışık sadece yolu aydınlatır, sevgi ise o yolun sonundaki hedefe ulaştırır.