Ehl-i irfân demiş ki; "Sen dünya denizinin üstünde yüzen gemi gibi ol, sakın dünyayı içine alma, batarsın..."
Çünkü geminin yüzmesi suya, batması ise suyu içine almasına bağlıdır.
Ehl-i irfanın bu muazzam benzetmesi, kalbi dünyaya kaptırmadan dünya üzerinde yaşayabilmenin, yani "terk-i dünya" değil, "terk-i masiva" sırrının en güzel ifadesidir.
Bu derin hikmeti tamamlayan ve mana bağını derinleştiren ufku şöylece sürdürebiliriz:
Gönül sarayını muhafaza etmek gerek...
Gemi, suyun üzerinde kaldığı müddetçe menziline ilerler; su onun hem yürütücüsü hem de varlık zeminidir. İnsan da bu dünya hayatında cismiyle, emeğiyle, sorumluluklarıyla bulunmak zorundadır. Ancak mesele, suyun varlığı değil, o suyun geminin gövdesinden içeri sızmasıdır. Dünya malı, mülkü, makamı ve telaşı elinde olmalı, fakat asla kalbinde olmamalıdır. Kalp, sadece asıl sahibine ait bir saraydır; oraya fani olanı doldurmak, o sarayı sular altında bırakmaktır.
Esbabı giymek, ama gayeyi unutmamak gerek...
Gemi suyla temas eder ama onunla birleşmez. İrfan ehli de dünyayı bir hırka gibi üzerine giyer, işi bittiğinde çıkarır atar. Dünyayı içine alan insan, kıyıya ulaştırmaya çalıştığı yükün bizzat kendisi altında ezilir. Hırs, tamah ve ebediyet vehmi kalbe sızdığı an, ruhun derinliklerindeki o saf dikey doğrultu kaybolur ve insan yatay bir boğulmanın içine çekilir.
Hz. İsa (a.s.) der ki;
"Dünya bir köprüdür; üzerinden geç, onu imar etmeye kalkma."
Netice-i kelâm;
Geminin rotası bellidir, hedefi limandır. Deniz ise sadece bir araçtır. Akıllı kaptan, denizin dalgasına, fırtınasına saygı duyar, onu seyreder, ondan faydalanır ama bir damlasının bile ambarına dolmasına izin vermez. İnsanın irfanı da bu dünya denizinde seyrederken kalbini lekesiz ve kuru tutabilmesinde, yüzünü her daim o ötelerdeki asıl limana dönük tutabilmesinde gizlidir.
Bu asil duruşu zedeleyen bir diğer büyük tehlike, cazibesine kapılıp denizi kalıcı vatan zannetmektir....
Allah'ım, içimize dünyanın kaçmasından ve içine dünya kaçanlardan cümleyi muhafaza eylesin, vesselâm.