"Eyvallah", lügat manasından çok daha öte; Anadolu irfanının,; sabrın ve teslimiyetin iki heceye sığdırılmış halidir. Kelime kökeni olarak "Allah’la" veya "Allah hakkı için" (İllallah) manasına gelse de, kalbi ve edebi derinliği onu bir yaşam felsefesi haline getirir.
İşte "Eyvallah" kelimesinin taşıdığı o derin manalar:
Kalbi bir duruş olarak eyvallah; "O’ndan gelen her şeye razıyım" demektir. Bu, pasif bir boyun eğme değil, aktif bir kabulleniştir.
"Lütfa da kahra da razı olmak" aslında eyvallah diyebilmektir. Hayrın da şerrin de aynı kaynaktan geldiğinin farkında olanlar, gelen nimet için "Eyvallah" (şükür), gelen bela için de "Eyvallah" (sabır) der.
İnsan nefsi her şeyi kontrol etmek ister. "Eyvallah" diyenler benliğini aradan çıkarır ve "Hüküm Sahibi Sensin" diyerek iç huzura erer.
Sessiz bir duadır eyvallah, "elimden geleni yaptım, gerisini Sana bıraktım" demenin en zarif halidir.
Edebiyatımızda ve kültürümüzde eyvallah, iletişimin hem başlangıcı hem de asil finalidir.
Tartışmanın büyüyeceği yerde "Eyvallah" demek, haklıyken bile susabilme erdemidir. Karşıdaki kişiyi kırmadan, mevzuyu daha fazla bulandırmadan güzellikle bitirerek noktayı koymaktır.
Bir ricaya "Eyvallah" demek, "Başım üstüne, senin varlığını ve isteğini kabul ediyorum" manasına gelir. Muhataba hürmeti gösterir.
Edebi metinlerde eyvallah, uzun felsefelerin özetidir. Şairler, dünyanın geçiciliğine karşı duruşlarını bir "eyvallah" ile mühürlerler.
Eyvallah'ın Üç Hali ve Mertebeleri Şöyle:
Gelişe Eyvallah: "Merhaba, hoş geldin, seni baş tacı ettim."
Gidişe Eyvallah: "Veda, yolun açık olsun, hakkım helaldir."
Hükme Eyvallah: "Kaderde ne varsa razıyım, itirazım yoktur."
Hakka Eyvallah: Gelen hayrı da şerri de (görünürdeki şerri de) aynı rıza ile karşılamak. "Lütfun da hoş, kahrın da" sırrına ermek.
Nefse Eyvallah: Kendi iç sesimize, hırslarımıza ve bitmek bilmeyen isteklerimize karşı bir "dur" diyebilme, haddini bilme durağı.
"Dertli bir gönülden çıkan 'Eyvallah', binlerce kelimelik şikayetten daha makbuldür. Çünkü o, şikayeti kesip şükre bağlanan köprüdür."
"Eyvallah" demek; yükü sahibine bırakıp yola devam etmektir. Kısacası; kalbin yorulmamasını sağlayan tek kelimelik bir kalkandır.
Eyvallah: Kalbin En Zarif Mührüdür
Dünya telaşının ortasında, insanın ruhunu ferahlatan en kısa ama en derin nefesidir "Eyvallah". İki hecenin içine koca bir kâinâtı, bitmek bilmez bir sabrı ve sarsılmaz bir imanı sığdırmıştır anadolu insanı. Bu kelime, dilde sıradan bir sözcük değildir, kalpte bir karardır.
Bir Razı Oluş Hikâyesi
"Eyvallah" demek, "Hak’tan gelene eyvallah" demektir. Pencereden giren güneş ışığına da, kapıyı çalan sert rüzgara da aynı samimiyetle gülümsemektir. İnsan bazen çaresiz kalır, kelimeler tükenir, yollar çatallanır; işte o an dudaklardan dökülen bir "eyvallah", tüm düğümleri çözen görünmez bir el gibidir. Bu, bir boyun büküş değil, aksine en yüce makama sığınmanın verdiği o vakur duruştur.
Edebin Sessiz Dili
Eskiler, tartışmanın hararetlendiği yerde sözü "eyvallah" ile mühürlermiş. Çünkü bu kelime, nefsin kılıcını kınında tutan bir edep kalkanıdır. "Senin doğruna da, senin varlığına da, senin bana verdiğin bu derse de eyvallah" diyebilmek, aslında "Ben seni değil, seni bana göndereni görüyorum" demektir.
Kalbin Yükünü Hafifleten Sır
İnsan en çok "neden?" diye sorduğunda yorulur.
Neden ben?
Neden şimdi?
"Eyvallah" bu yorucu soruların bittiği yerdir. Gelecek olanın endişesini, geçmiş olanın kederini bu kelimeyle uğurlarız. Bir vedanın arkasından söylendiğinde helallik, bir acının ortasında söylendiğinde ise metanettir.
Bir biyolog gözüyle, doğadaki o muazzam döngüye bakabilirse insan, bir yaprağın düşüşünde, bir hücrenin feda oluşunda gizli olan o sessiz "eyvallah" nizamı görür.. Kâinâtın işleyişindeki bu "teslimiyet", aslında en büyük "direnç" ve "varoluş" biçimidir.
Teslimiyetin inceliğidir eyvallah...
"Bu kelime, fakirin hırkasındaki yama, neyin içindeki nefes, hattatın kalemindeki sükûttur. Hayrın gelmesine 'eyvallah' demek kolaydır da, gönlü yoranın, canı yakanın karşısında 'eyvallah' diyebilmek; işte o, bir irfan makamıdır. Bir biyoloğun bir hücrenin feda oluşunda gördüğü o sessiz boyun eğme, aslında kainatın lisanıdır. Doğada hiçbir zerre isyan etmez; her çiçek vaktine, her yaprak toprağına 'eyvallah' der."
Gönül sofrasının tuzudur "eyvallah"...
Bir Gönül Sadası
Gelen neyse hoştur, baş üstünedir,Gönül bir saraydır, aşk üstünedir.Dildeki bu mühür, hak üstünedir,Sükûta büründüm, eyvallah dedim.
Hasıl-ı kelâm; "Eyvallah" diyenin kalbi yorulmaz. Çünkü o, yükü kendi omuzlarından alıp, o yükü taşıyacak olan asıl sahibine devretmiştir. Hayatın keşmekeşine karşı verilebilecek en güzel cevap, gösterilebilecek en asil tavırdır.
"Gelen lütufsa baş üstüne, kahırsa o da hoş... Biz her iki hale de dedik eyvallah."
_1773416688179_1773432261844_1773475174215.jpg)