Sayarak değil saçarak iyilik yap...

"İyiliği sayarak değil, saçarak yapmak" hem çok zarif bir düşünce hem de toplumsal dönüşümün anahtarı...

Hesap kitap yaparak yapılan iyilik, aslında bir nevi "ticaret" gibi olur; karşılık beklenir veya bir limit koyulur. Oysa saçılan iyilik, nerede yeşereceğini bilmediğimiz tohumlar gibidir. Birine gülümsemek, birine kapı tutmak veya içten bir teşekkür etmek bile o yayılma dalgasını başlatabilir.

Bu felsefeyi hayatın içinde nasıl daha görünür kılabileceğimize birkaç başlıkta bakalım:

Neden Saçarak Yapmalıyız?

Beklentisizlik özgürleştirir, iyiliği saymadığınızda, "Ben ona şunu yaptım ama o bana şunu yapmadı" hayal kırıklığından kurtulursunuz.

Sizin küçük görüp saçtığınız bir nezaket, başkasının en karanlık günündeki tek ışık olabilir. O kişi de aldığı bu enerjiyi başkasına taşır, bu yaklaşım ise kelebek etkisi oluşturur.

İyilik nadir görülen bir olay olmaktan çıkıp, havaya ve suya karıştığında toplumun doğal bir parçası haline gelir. Böylece toplumsal normalleşmeye kapı aralar.

Alman düşünür Goethe derki;

"İyilik, insanları birbirine bağlayan altın zincirdir."

İyiliği saymamak, aslında zihinsel bir "bolluk bilinci" yaratır. Bu yaklaşımın psikolojik ve toplumsal derinliği de vardır:

Saymanın Getirdiği Yük ve Saçarak Yapmanın Hafifliği:

İyiliği saydığınızda bir "çetele" tutarsınız. Bu da sizi farkında olmadan bir alacaklıya dönüştürür.

Saymakla iyiliğe limit koyarsınız. "Ben bugün üç kişiye yardım ettim, görevim tamam."

İyiliği saçarak yapmak ise limitleri kaldırır. "Girdiğim her ortamda nasıl bir değer bırakabilirim?" 

Ve daha da önemlisi saçarak yaptığınızda, iyilik sizin bir eyleminiz değil, kimliğiniz haline gelir.

"Görünmez İyilik" Prensibi:

İyiliği saçmanın en etkili yolu, onu anonimleştirmektir. Sağ elin verdiğini sol elin görmemesi, sadece tevazu değil, aynı zamanda karşı tarafın onurunu koruma sanatıdır. Askıda ekmek bırakmak, biri görmeden o birinin işini kolaylaştırmak gibi...

Duygusal Bulaşıcılık (Psikolojik Boyut):

Bilimsel araştırmalar gösteriyor ki; bir iyiliğe şahit olan kişi, o anda kendisi de bir iyilik yapma eğilimine girer. Buna "Yükselme Duygusu"  denir.

Siz iyiliği saçtığınızda sadece alıcıyı değil, o ana şahit olan herkesi "iyi bir şeyler yapmaya" farkında olmadan programlıyorsunuzdur.

Bu da, iyiliğin geometrik artışla yayılmasını sağlar: 1 iken 2; 2 iken 4 ; 4 iken 8 e katlanarak yaygınlaşır.

Saçılacak İyilik Alanları:

İyilik denince akla hemen maddi yardım gelir, oysa en çok ihtiyaç duyulanlar genellikle bedelsizdir:

Meselâ, birini sadece kesmeden, gerçekten dinlemek...Bildiği bir şeyi karşılık beklemeden birine öğretmek...Trafikte yol vermek, ya da asansör bekleyenlerden birine öncelik vermek...Birinin potansiyeline inandığını ona söyleyerek onu motive etmek gibi...

İyiliği yaygınlaştırmak için "Gizli Görev" metodunu da deneyebilirsiniz. Kimsenin sizin yaptığınızı bilmeyeceği, sonucunda teşekkür bile almayacağınız bir iyilik yapın ve bunun üzerinizde yarattığı huzuru izleyin.
★
Hikâye: Tohum Saçan İhtiyar Bilge

Bir zamanlar, heybesinde sürekli bir şeyler taşıyan ve yürüdüğü yollara elleriyle bir şeyler fırlatan yaşlı bir adam varmış. Kasabalılar onu izler, kendi aralarında fısıldaşırlarmış:

"Ne sayıyor bu adam? Kaç tane attı acaba? Neden her adımda bir avuç savuruyor?"

Bir gün kasabanın en meraklı genci ihtiyarın yanına yanaşmış:

— "Amca," demiş, "Yol boyunca bir şeyler saçıyorsun ama ne bir defterin var ne bir hesabın. Kaç tane attığını, nereye düştüğünü bile bilmiyorsun. Ya boşa gidiyorsa? Ya kayaların arasına düşüp ziyan oluyorsa? Sayarak ve seçerek eksen daha iyi olmaz mı?"

İhtiyar durmuş, gülümseyerek gencin gözlerinin içine bakmış:

— "Evladım," demiş, "Eğer saymaya başlarsam, elimdeki tohumun azaldığını görüp korkarım. 'Yeter mi, yetmez mi?' diye düşünürken cimrileşirim. Sadece toprağı güzel olan yere atmaya çalışırım ama rüzgarın o tohumu nereye taşıyacağını bilemem."

Genç şaşkınlıkla bakarken ihtiyar devam etmiş:

— "Ben sadece saçıyorum. Bazısı kuşlara yem olur, bazısı kayada kurur. Ama bir tanesi bile fırtınada bir çatlağa tutunup çiçek açarsa, o yol artık eski yol olmaz. İyilik hesaba gelmez; hesaba giren şey iyilik değil, yatırımdır."

Yıllar geçmiş... İhtiyar göçüp gitmiş. Ancak o kurak yol, devasa çınarların ve mis kokulu çiçeklerin olduğu bir koruya dönüşmüş. Kimse hangi ağacın hangi tohumdan çıktığını bilmezmiş ama herkes o gölgede serinlerken ihtiyarın adını rahmetle anarmış.
Hikayenin Özeti

İyilikte "verimlilik" aranmaz, "süreklilik" aranır. Sen tohumu saçarsın; nasibi olan ondan gölge, nasibi olmayan ders alır.

★

Küçük bir öneri...

İyiliği yaygınlaştırmanın en hızlı yolu, "rastgele iyilik hareketleri" başlatmaktır. Bugün hiç tanımadığınız birine içten bir iltifat etmeye veya yolda gördüğünüz bir çöpü kaldırmaya, engelli bireye veya yükü olan yaşlı büyüğün yükünü taşımaya ne dersiniz?