Vicdan, insanın içindeki o sessiz ama sarsılmaz pusuladır; nasihat ise o pusulanın yönünü kaybettiği anlarda dışarıdan gelen bir dost elidir.
İşte vicdan ve nasihat üzerine, derinlikli bir bakış açısı:
İçimizdeki Mahkeme: Vicdan
Vicdan, kimse görmediğinde verdiğimiz kararların kalitesidir. İnsan, başkalarını kandırabilir, toplumu ikna edebilir hatta kanunlardan kaçabilir; ancak kendi içindeki o tarafsız yargıçtan asla saklanamaz.
* Sessiz Tanıklık: Vicdan, yapılan her eylemin altına atılan görünmez bir imzadır.
* Huzurun Kaynağı: En yumuşak yastık, kişinin rahat bir vicdana sahip olmasıdır.
* Doğuştan Gelen Pusula: Mantık bazen çıkarlarımız doğrultusunda bizi yanıltabilir ama vicdan her zaman "doğru olanı" fısıldar.
Dışarıdaki Ses: Nasihat
Nasihat, yaşanmışlıkların süzgecinden geçmiş bir tecrübe aktarımıdır. Ancak her nasihat bir ışık değil, bazen sadece bir gürültüdür. Gerçek nasihatçı, karşısındakini ezmeden, ona sadece aynayı tutan kişidir.
* Zamanın Tasarrufu: Nasihat dinlemek, başkalarının hatalarını tekrar etmemek için ödenen en ucuz bedeldir.
* Üslup Her Şeydir: Kalbi kırarak verilen nasihat, ilaç değil zehirdir. "Nasihatın etkili olması için önce samimiyetle demlenmesi gerekir."
* Dinleme Sanatı: En iyi nasihatçi, aslında en iyi dinleyicidir; çünkü insanın kendi cevabını bulmasına yardım eder.
Vicdan, dışarıdan dayatılan bir ahlak yasası değil, bireyin kendi özüyle kurduğu metafizik bir bağdır.
İçsel Monolog:Vicdan, ruhun kendi kendisiyle yaptığı en dürüst tartışmadır. Kimsenin olmadığı bir odada bile "izleniyormuşçasına" hareket etmektir.
Ahlaki Özerklik: Vicdan bize ne yapmamız gerektiğini değil, ne olduğumuzu hatırlatır. O, evrensel doğrunun bireydeki yansımasıdır.
Nasihat: Kolektif Bilincin Mirasıdır.
Nasihat, tek bir ömre sığmayacak kadar büyük olan hakikati, başkalarının tecrübe imbiğinden süzerek alma sanatıdır.
Zamanlar Arası Köprü: Nasihat, geçmişin bilgeliğini bugünün eylemine dönüştürür. Bir başkasının "ben yandım, sen yanma" demesi, insanlığın ortak hafızasının bir tezahürüdür.
Diyalektik Bir Süreç: Nasihat, pasif bir kabulleniş değil; dışarıdan gelen bilginin içteki akıl süzgeciyle çarpışmasıdır. Gerçek nasihat, insanın kendi içindeki potansiyeli uyandırır.
Vicdanı olmayan birine nasihat kar etmez; çünkü yankılanacak bir boşluk bulamaz. Nasihatten mahrum bir vicdan ise, karanlıkta yönünü arayan bir ışık gibidir; potansiyeli vardır ama yolu belirsizdir.
"Kendi içindeki yasaya (vicdan) itaat etmeyen, başkasının kelamında (nasihat) şifa bulamaz."
"Kimseden bir şey gizleyemezsin, çünkü kendin her şeyi biliyorsun."
Özetle vicdan, insanın kendi kendine verdiği bir nasihattir. Nasihat ise, bir başkasının vicdanımıza seslenme çabasıdır. Eğer içimizdeki ses (vicdan) gürültüden duyulmaz hale gelirse, dışarıdaki bilge bir ses (nasihat) belki bizi yeniden kendimize getirebilir.