.jpg)
Ahlâkın insan hayatındaki ontolojik (varoluşsal) yerini ve toplumsal düzenin inşasındaki kritik rolünü önemsemeyen toplumlarda çürüme ve yozlaşma kaçınılmazdır.
Özellikle "meşrep" (mizaç, huy, yol) ve "meslek" kavramlarını ahlâk zeminine oturtması, günümüzün teknikleşmiş dünyasında en çok ihtiyaç duyduğumuz hatırlatmalardan birisi olsa gerek.
Bu derinlikli bakış açısını temel alarak, ahlâkın bir "maske" değil, bir "varoluş biçimi" olduğunu unutmamalıdır..
Meşrebin Aynasında Ahlâk: Bir Varoluş Pusulası
İnsan, sadece nefes alan bir biyolojik organizma değil; her adımında dünyaya bir mana katan, eylemleriyle kendi özünü inşa eden bir varlıktır. Paylaşılan metinde de vurgulandığı üzere, hiçbir insan ahlâktan bağımsız değildir. Çünkü ahlâk, sadece ne yaptığımızla ilgili değil, kim olduğumuzla ve dünyada nasıl bir iz bıraktığımızla ilgilidir.
1. Bir Yaşam Biçimi Olarak Ahlâk (Ethos)
Antik Yunan’dan bugüne ahlâk (etik), kökeni itibarıyla "mesken tutmak", "bir yere ait olmak" ve "karakter" (ethos) kavramlarıyla iç içedir. Ahlâk, kişinin dışarıdan takındığı bir giysi değil, ruhunun ikamet ettiği evdir. Eğer bir insanın meşrebi ahlâkın duruluğundan beslenmiyorsa, icra ettiği meslek ne kadar teknik mükemmellikte olursa olsun, o yapı bir yerinden çökmeye mahkûmdur.
"Ahlâki yoksunluk, rasyonel görünen yapıların içindeki en büyük irrasyonel boşluktur."
2. Maskeli Ahlâk ve İkiyüzlülüğün Çıkmazı
Metinde altı çizilen "maskeli ahlâkilik" uyarısı, modern çağın en büyük sancılarından biridir. Kantçı bir perspektifle bakarsak; ahlâk, bir başkası gördüğü için ya da bir çıkar elde etmek için yapılan "ödev" değil, insanın kendi iç yasasına duyduğu saygıdır. Göstermelik ahlâk, sadece bir sosyal stratejidir; gerçek ahlâk ise kimse bakmadığında ne yaptığımızdır.
Meşrebi sahtelikle yoğrulmuş birinin "ahlâk" söylemi, sadece yıkımı geciktiren bir illüzyondur. Bu noktada ehliyet ve liyâkat, sadece bir işi bilmek değil, o işin gerektirdiği ahlâki ağırlığı taşıyabilme yetisidir.
3. Kader, Gayret ve Karakter
"Kader gayrete aşıktır" sözü, insanın iradesine yapılan en büyük vurgudur. Felsefi anlamda bu, insanın kendi kaderini karakteriyle ördüğü anlamına gelir. Her tercih, geleceğin yoluna döşenen bir taştır. İyi ahlâkı tercih etmek, sadece bireysel bir huzur değil, toplumsal bir "ihya" (yeniden diriltme) hareketidir.
Eğitimin amacı, bilgi yüklü zihinler değil, ahlâki pusulası olan şahsiyetler yetiştirmek olmalıdır. Aksi halde, bilgi sadece "daha zeki sahtekârlar" üretmeye yarayan tehlikeli bir araca dönüşür.
Sonuç: Meşrebimiz Kaderimizdir
Sonuç olarak, meşrebi güzellikten, doğruluktan ve adaletten yana olanın inşa ettiği şehirler de, kurduğu aileler de, icra ettiği meslekler de sarsılmaz bir temel üzerine yükselir. Ahlâk, hayatın dışsal bir süsü değil, bizzat özüdür.
İnsanın meşrebi neyse, dünya üzerindeki gölgesi de odur. Ve bu gölge, biz bu dünyadan göçüp gitsek bile arkamızda bıraktığımız tek gerçek mirastır.