Hayırlı Eş Seçimi ve Erdemli Nesiller İnşâsı

 

Aile kurumunun sarsılması ve toplumsal yapının temel taşı olan bu birimin zayıflaması, günümüzde çok boyutlu bir mesele haline gelmiştir. Kanaatimizce, meselenin kökünde "temel" yani eş seçimi ve ailenin kurulduğu zemin yatmaktadır.

Eş seçimi ve aile inşasında "asalet", "temizlik" ve "ahlâk" kavramları üzerinden bir değerlendirme yapacak olursak şu noktalar öne çıkmaktadır:

Temel Sağlam Olmayınca Bina Çabuk Yıkılıyor

Bir binanın estetiği ne kadar iyi olursa olsun, temeli çürükse sarsıntılara dayanamaz. Aile de böyledir. Günümüzde eş seçimleri genellikle "geçici hevesler, maddi kriterler veya anlık popülerlikler" üzerine inşâ ediliyor. Oysa aile; sadece bir birliktelik değildir, aynı zamanda bir nesil yetiştirme projesidir.

Meselenin temelinde en başta gelen değerlerin uyumsuzluğudur. Karakter ve ahlak yapısı uyuşmayan bireylerin kurduğu ailelerde, dijital çağın getirdiği bireyselleşme fırtınası çok daha yıkıcı etkiler yaratıyor.

Bir diğeri ise sabır ve sadakat eksikliğidir.  Temelde "ben" duygusuyla yola çıkanlar, zorluk anında "biz" olamıyor ve ilk krizde ayrılık yolları aranıyor.

"Soy Sop Temizliği" ve Ahlâki Miras

Eskilerin "soy sop temizliği" olarak ifade ettiği kavramı, bir ahlâki ve kültürel süreklilik olarak okumak mümkündür. Bir insanın yetiştiği çevre, aldığı terbiye ve köklerinden getirdiği değerler, kuracağı ailenin genetik kodlarını oluşturur.

Asalet sadece isimde değil, fiilde olmalıdır: Köklü ve temiz bir aileden gelmek; dürüstlüğü, harama el uzatmamayı, büyüklere hürmeti ve küçüklere merhameti bir yaşam biçimi olarak içselleştirmek demektir.

Gelecek nesillere değerler mirası açısından anne-baba kültür havzı niteliğindedir. Anne ve baba sadece biyolojik birer ebeveyn değildir; onlar çocuklarına bir "karakter mirası" bırakırlar. Temiz bir soydan gelen birey, bu mirası koruma sorumluluğu da hisseder.

Güzelliğin Manası: İç ve Dış Uyumu

Güzellik kavramı modern çağda sadece fiziksel bir "görsellik" derekesine indirilmiş durumdadır. Oysa kadim medeniyetimizde güzellik, "hüsn-ü ahlâk" (ahlâk güzelliği) ile bir bütündür.

Kadim kültürde görünenin ötesine bakmak esastır. Yüz güzelliği geçicidir; ancak ruhun, dilin ve tavrın güzelliği bir ömür boyu ailenin huzur iklimini besler.

Edep ve zerafet ise olmazsa olmaz kabilinden değerlerdir. Aile içindeki nezaket, eşlerin birbirine bakışındaki edep, aslında bahse konu mevzunun, temizliğin dışa vurumudur.

Dijital Çağın Yanıltıcı Vitrinleri

Modern zamanın dijital dünyası, eş seçiminde en büyük yanılgıları "vitrin" üzerinden sunuyor. Sosyal medya platformları, insanları sadece birer "profil" olarak gösteriyor ve derinliği olmayan ilişkileri körüklüyor.

Gençler, dijital dünyadaki parlatılmış imajlara aldanarak eş seçtiklerinde, gerçek hayatın sorumlulukları başladığında büyük bir hayal kırıklığı yaşıyorlar. İmaj ve hakikat arasında ise çoğunlukla bir illiyet olmuyor.

Yine dijital çağ, bireyi köklerinden, ailesinden ve geleneksel değerlerinden koparıp yalnızlaştırıyor. Bu da eş seçiminde ailenin tecrübesinden ve "soyun temizliği" süzgecinden yararlanmayı engelliyor. Bir anlamda dijital detoks yapma imkanını ailelere bırakmıyor.

Modern zamanın getirdiği hızlı değişimler içinde, "güzel ahlâk" kavramı sadece geleneksel bir miras değil, aynı zamanda dijital çağın fırtınalarında gençleri koruyan bir pusula görevi görmeli, işte bu yüzden aile, bu pusulanın kalibre edildiği ilk ve en önemli merkez olarak rol üslenmeli...Aile, gençlik ve dijital çağ üçgeninde güzel ahlâkın korunmasına dair bir değerlendirme yapacak olursak:

İlk Durak: Edep ve Karakterin Merkezi Olarak Aile

Güzel ahlâk, kitaplardan okunan bir dersten ziyade, aile içinde solunan bir iklimdir. Genç, dürüstlüğü babasının duruşunda, ticaretinde, alış-verişinde ve ilişki kurma biçiminde, merhameti annesinin bakışında, sabrı ise evdeki kriz anlarında öğrenir.

Aile çocuk için bir örneklem modelidir. Çocuklar söylediklerimizden çok, yaptıklarımızı "kopyalar". Mesela, dijital çağda ebeveynin telefonla kurduğu ilişki, gencin ekran bağımlılığının temelini atar.

Aile genç için güvenli bir liman olduğu algısını oluşturmalıdır. Aile, gencin dış dünyadaki (ve dijital dünyadaki) karmaşadan kaçıp sığınabileceği, yargılanmadan dinleneceği tek yer olmalıdır.

Gençlik: Fırtınalı Denizde İstikamet Arayışı

Gençlik dönemi, kimlik inşasının en yoğun olduğu evredir. Bu evrede güzel ahlak, gence bir özsaygı kazandırır.

Erdemli duruş aşısıyla popüler kültürün dayattığı "tüketerek var olma" anlayışına karşı; kanaat, tevazu ve dürüstlük genci içsel bir huzura kavuşturur.

Sosyal sorumluluklar arasında yetişen genç, bunu modelleyecektir. Ahlâkın sadece bireysel bir temizlik değil, çevresine faydalı olma bilincinin vasıtası olduğunu idrak edecektir. Böylece dijital enerjisini iyiliğe kanalize eden bir genç, çağın pasif bir tüketicisi değil, aktif bir inşâ edicisi olur.

Dijital Çağın Gölgesi: Modern Tehditler

Dijital dünya, sunduğu imkanların yanında güzel ahlâkı tehdit eden "görünmez" riskler barındırır.

Bunlardan biri; anonimlik ve kabalıktır, ekranın sağladığı gizlilik, "siber zorbalık" gibi ahlâki erozyonlara yol açabiliyor. Gerçek hayatta söylenmeyecek sözlerin dijitalde kolayca sarf edilmesi, nezaket kuralını zedeliyor.

Bir diğeri, teşhir kültürü ve mahremiyetin rafa kalkması ki, sosyal medya, "görünme" ve "beğenilme" arzusunu tetikleyerek mahremiyet algısını zayıflatıyor. Güzel ahlâkın temeli olan haya (utanma duygusu), dijital vitrinlerde aşınmaya uğruyor.

Ve üçüncüsü bilgi kirliliği ve suizandır ki, doğruluğu teyit edilmemiş bilgilerin yayılması, gıybet ve iftiranın dijital hıza ulaşmasına neden oluyor.

Çözüm: Dijital Erdem (Dijital Takva)

Aile büyükleri, ebeveyn olarak, dijital çağı reddetmek yerine, bu mecrayı ahlâki filtrelerle kullanmayı öğrenmek ve öğretmek zorundayız.

Bunun için bilinçli kullanım şarttır. Ekran başında geçirilen sürenin bir "emanet" olduğu bilinci çocuğa/gence aşılanmalıdır.
Dijital nezaket mutlaka uyulması gereken kural haline getirilmelidir "Klavye başındayken de kendimden sorumluyum" düşüncesi, internetteki iletişimin ahlâki zeminini oluşturur.
Eleştirel düşünmeyi öğrenmiş bir genç her sunulan içeriğin ahlâki değerlerle uyuşmayabileceğini fark eder, manipülasyonlara karşı bağışıklık kazanır.

★★★ 

Peygamber Efendimiz’in (s.a.v.) bu hususta hikmetli hadisleri ve tavsiyeleri, aslında mevzu ettiğimiz aile kurumunun sarsılmaz temellerini özetliyor. Aile ilişkilerinin çürümemesi için binanın harcına bu temel kriterlerin katılması ise kaçınılmaz ve elzemdir.

Ebû Hüreyre’den (ra) nakledildiğine göre, Hz. Peygamber (sav) şöyle buyurmuştur:
“Kadınla dört şeyden dolayı evlenilir: Malı, soyu, güzelliği ve dini için. Sen dindar olanını seç. (Aksi hâlde) fakru zarurete duçar olursun!...Sen dindar olanı tercih et ki (dünya ve âhirette) berekete erişesin.“

Sevgili Peygamberimiz eş seçiminde asıl olan değerleri bir kenara bırakarak, geçici vasıfların cazibesine kapılmamaları konusunda da inananları şöyle uyarır: “Kadınlarla (sırf) güzellikleri sebebiyle evlenmeyin. Güzellikleri onları helâk edebilir (hatalı davranmaya sevk edebilir). Onlarla malları nedeniyle de evlenmeyin. Malları da onları taşkınlığa (günaha) götürebilir. Fakat onlarla dindarlıkları sebebiyle evlenin. Burnu kesik, kulağı delik, siyahî, dindar bir cariye, (diğerlerinden) daha üstündür.”

İşte bu prensiplerin günümüz perspektifiyle yansımaları:

Dindarlık ve Ahlak: Bereketin Kaynağı

Hadis-i şerifte vurgulanan "dindar olanı seçmek" , sadece şekli bir bağlılık değil; dürüstlük, emanete hıyanet etmemek, sabır ve şefkat gibi güzel ahlâk özelliklerini bir yaşam biçimi haline getirmektir.

Dindarlık ve güzel ahlâk üzerine kurulan bir yuva, sadece maddi değil, manevi bir huzur (sekine) ve bereket bulur.

Maddi imkanlar veya fiziksel güzellik zamanla değişebilir, ancak sağlam bir ahlâk, aileyi fırtınalı dönemlerde ayakta tutan asıl güçtür.

Denklik (Kefâet): Uyumun Anahtarı

Eşlerin gerek sosyal, gerekse manevi açıdan birbirlerine denk (küfüv) olmaları, evliliğin sürdürülebilirliği açısından kritik bir öneme sahiptir.

Değer birliği önemlidir. İnanç, dünya görüşü ve ahlâki standartlarda denklik sağlandığında, eşlerin birbirini anlaması ve ortak bir hedefte buluşması kolaylaşır.

Çatışmaların azalması için denklik şarttır, eşler arasındaki kültürel ve zihniyet farklarından doğabilecek büyük çatışmaları en aza indirir.

Hayırlı Eş ve Nesil İnşâsı

"Eşlerin birbirine hayırlı olması" duası ve tavsiyesi, evliliğin sadece dünya hayatıyla sınırlı olmadığını, ahiret saadetine de kapı araladığını hatırlatır.

★★★ 

Sonuç olarak;

Modern çağın hızı ne kadar artarsa artsın, insanın huzur bulacağı değişmez değerler sabittir. Aile; sevgiyi, saygıyı ve güzel ahlâkı dijital dünyanın gürültüsünden koruyabildiği sürece, gençlik bu çağın karanlık dehlizlerinde kaybolmayacak, aksine o dehlizleri aydınlatan birer meşale olacaktır.

Aile ilişkilerindeki yozlaşmayı durdurmanın yolu, "evlenmek için evlenmek" değil, "bir ömür ve bir nesil inşâ etmek" bilinciyle hareket etmektir. Bu bilinçte; eşlerin karakteri, aile terbiyesi ve ahlâki duruşu her türlü maddi imkanın önünde tutulmalıdır. Temeli sağlam, mayası temiz olan bir aile, zamanın hangi fırtınası gelirse gelsin ayakta kalmayı başaracaktır.

Soyun ve sopun temizliği ile ahlâkın güzelliği birleştiğinde; dijital çağın olumsuzluklarına karşı dirençli, değerlerine bağlı bir nesil yetişmesi mümkün olur.

Doğru seçim, doğru gelecek açısından çok mühimdir. Eş seçiminde yapılan doğru tercih, sadece iki kişiyi değil, o aileden doğacak tüm gelecek nesilleri etkiler.

Bu ölçüler ışığında kurulan bir aile; modern dünyanın getirdiği yozlaşma ve "teşhir kültürü" vb. gibi ahlâki erozyonlara karşı en güçlü savunma hattı olacaktır, vesselâm.