Çalmayacaksın !
Semavi kitaplarda yer alan önemli umdelerden biri...
Göz ardı edilen, önemsenmeyen bu eylemin en basitinden mevzuya girelim...zaman hırsızları !
Boş gezenin boş kalfaları vardır, bilirsiniz, aylak aylak gün geçirirler...çalışan, üreten, işi olan insanlara uğrar, dükkanı, tezgâhı, makamı işgal ederler, havadan sudan, ceviz kabuğunu doldurmayan lâf u güzaftan mevzularla, dedikodu ile ziyaretlerini renklendirmeye çalışırlar...
Olmayanı pazarlayanlardan tutunuz, kendinin olmayan değerler üzerinden yatırım yapan hırsızlara, hayır diyemeyen merhametli insanların vicdanına çökenlere, emek hırsızlarına, bilgi hırsızlarına, geleceğimizi çalan hırsızlara, iyi niyet hırsızlarına, hatta emanet hırsızlarına kadar yelpazeyi genişletebiliriz...
Zamanı, emeği, emaneti ve iyi niyeti hedef alan sinsi hırsızlıklar, münferit birer karakter kusuru ya da ahlaki birer zaafiyet olmanın çok ötesindedir. Bu durum, doğrudan doğruya modern insanın kendi hakikatine, toprağına, tarihine ve içsel değerlerine karşı yaşadığı kültürel yabancılaşmanın acı bir tezahürüdür. İnsanın vakti ucuzlatması, başkasının ömrünü yağmalamayı sıradan bir eylem sayması, en başta kendi varoluşsal gayesini kaybetmiş olmasından kaynaklanır.
İlahi emrin "Çalmayacaksın!" çığlığı, sadece mülkiyeti muhafaza etmez; insanı, insan kılacak olan akl-ı selim, kalb-i selim ve zevk-i selim iklimini de koruma altına alır. Oysa çağdaş dünya, insanı kutsalından koparıp tüketim nesnesine dönüştürdükçe, zemin ayağımızın altından kaymış; edep, nezafet ve hürmet gibi kadim sütunlar yerini sığlığın ve gösterişin egemenliğine bırakmıştır.
Kendi dünyasında bir mana inşa edemeyen, fikrî ve ruhî derinlikten yoksun birey; vakti geniş, ufku dar olan "çağdaş göçebe"ye dönüşür. Zamanın ve emeğin kadrini bilmeyen bu yapının temellerinde, kültürün taşıyıcısı olan kavramların içinin boşaltılması yatar. Kadim kültürümüzde zaman "dervişin sermayesi", emek ise "alın terinin mukaddes mührü" kabul edilirken; bugün hızın, hazzın ve yüzeyselliğin sarmalındaki insan, ne ürettiği işe tutkuyla bağlanabilmekte ne de üretene hürmet duyabilmektedir. Kendine yabancılaşan insan, başkasının emeğini ve vaktini de yağmalanacak birer ganimet gibi görmeye başlar.
Zaman hırsızlarının çoğalması, toplumdaki zevk-i selim seviyesinin ivme kaybetmesiyle doğrudan ilintilidir. Tefekkürün, ilim ve bilimin, felsefenin, sanat, kültür ve edebiyata dair derin sohbetlerin yerini ceviz kabuğunu doldurmayan lâf u güzafa bırakması, kültürel omurganın ne denli zedelendiğini gösterir. Sanatı, fikri ve bilgiyi üreten zihnin kapısını pervasızca çalıp onun ilhamını ve dinginliğini tarumar edenler; aslında toplumsal hafızayı besleyen o gizli kaynakları kuruturlar. İyi niyetin, merhametin ve hüsn-ü zannın "enayi"lik olarak etiketlendiği bir çağda; yabancılaşma sadece bireysel kalmaz, sinsi bir kültürel çürümeye evrilir.
Çağın bu görünmez hırsızlar ordusuna ve yarattığı yozlaşmaya karşı durmanın yegâne yolu; nezaket maskesiyle sunulan omurgasızlığa karşı ahlaki bir duruş sergilemektir. "Hayır" diyebilmek, sadece vaktimizi korumak değil; aynı zamanda insani asaletimizi ve entelektüel haysiyetimizi de müdafaa etmektir.
Bozulan bu çarkın ortasında; hakikate, üretime, hikmete ve emeğe sadık kalmak bir sığınak değil, çağsal yabancılaşmaya karşı girişilecek en soylu direniştir. İnsan, ancak kendi zamanının muhafızı olduğu nispette ruhunun özgürlüğünü ilan edebilir.
İlahi emrin "Çalmayacaksın!" çığlığı, sadece mülkiyeti muhafaza etmez; insanı, insan kılacak olan akl-ı selim, kalb-i selim ve zevk-i selim iklimini de koruma altına alır. Oysa çağdaş dünya, insanı kutsalından koparıp tüketim nesnesine dönüştürdükçe, zemin ayağımızın altından kaymış; edep, nezafet ve hürmet gibi kadim sütunlar yerini sığlığın ve gösterişin egemenliğine bırakmıştır.
Kendi dünyasında bir mana inşa edemeyen, fikrî ve ruhî derinlikten yoksun birey; vakti geniş, ufku dar olan "çağdaş göçebe"ye dönüşür. Zamanın ve emeğin kadrini bilmeyen bu yapının temellerinde, kültürün taşıyıcısı olan kavramların içinin boşaltılması yatar. Kadim kültürümüzde zaman "dervişin sermayesi", emek ise "alın terinin mukaddes mührü" kabul edilirken; bugün hızın, hazzın ve yüzeyselliğin sarmalındaki insan, ne ürettiği işe tutkuyla bağlanabilmekte ne de üretene hürmet duyabilmektedir. Kendine yabancılaşan insan, başkasının emeğini ve vaktini de yağmalanacak birer ganimet gibi görmeye başlar.
Zaman hırsızlarının çoğalması, toplumdaki zevk-i selim seviyesinin ivme kaybetmesiyle doğrudan ilintilidir. Tefekkürün, ilim ve bilimin, felsefenin, sanat, kültür ve edebiyata dair derin sohbetlerin yerini ceviz kabuğunu doldurmayan lâf u güzafa bırakması, kültürel omurganın ne denli zedelendiğini gösterir. Sanatı, fikri ve bilgiyi üreten zihnin kapısını pervasızca çalıp onun ilhamını ve dinginliğini tarumar edenler; aslında toplumsal hafızayı besleyen o gizli kaynakları kuruturlar. İyi niyetin, merhametin ve hüsn-ü zannın "enayi"lik olarak etiketlendiği bir çağda; yabancılaşma sadece bireysel kalmaz, sinsi bir kültürel çürümeye evrilir.
Çağın bu görünmez hırsızlar ordusuna ve yarattığı yozlaşmaya karşı durmanın yegâne yolu; nezaket maskesiyle sunulan omurgasızlığa karşı ahlaki bir duruş sergilemektir. "Hayır" diyebilmek, sadece vaktimizi korumak değil; aynı zamanda insani asaletimizi ve entelektüel haysiyetimizi de müdafaa etmektir.
Bozulan bu çarkın ortasında; hakikate, üretime, hikmete ve emeğe sadık kalmak bir sığınak değil, çağsal yabancılaşmaya karşı girişilecek en soylu direniştir. İnsan, ancak kendi zamanının muhafızı olduğu nispette ruhunun özgürlüğünü ilan edebilir.