Eski pagan inançlarda doğaya, mevsime ve bilinmeyene karşı en azından bir mesafeli saygı vardı. Bugünkü seküler paganizm ise doğanın kutsallığını tamamen söküp attı; her şeyi bir mübadele/değiş-tokuş değerine, tahakküm aracına ve tüketim nesnesine indirgedi.
Modern Dünyanın Üç Putu
Bu yeni düzen, insanın tapınaklarını ve ayinlerini üç temel eksende belirliyor:
Para (Sermaye): Modern dünyanın en güçlü ve mutlak putu oldu para. Her türlü değerin, erdemin, sanatın ve insan onurunun fiyatlandırıldığı, ruhun kiralandığı evrensel bir amentü desek yeridir.
Güç (Hegemonya ve Statü): Sadece siyasi ya da fiziksel bir üstünlükten daha ötesi; başkaları üzerinde tahakküm kurma, sürekli görünür/farkedilir olma dürtüsü, mesela dijital ekosistemlerde beğeni ve iktidar dilenme hırsı pek revaçta.
Yemek ve Haz (Tüketim): Sadece fiziksel beslenmeden öte; haz merkezli, durmaksızın tüketen, iştahı tetikleyen ama asla doyurmayan obur bir hedonizm çağını yaşıyor insanlık. Haz peşinde koşan ama içsel bir boşlukta debelenen modern bir haz anlayışı ile, tapınma ritüeli ile mutlu...
Eski paganlar en azından kurbanlarını tanrılara sunardı; modern insan ise bu üç put uğruna bizzat kendi zamanını, vicdanını ve insanî özünü kurban ediyor. Yeme içme ve eğlenme mekânlarında, hegemonya ve güç odaklarında, ekranların parıltısı altında, her gün bıkmadan usanmadan icra edilen bu yeni tapınma; insanı kendi varlığına, ruhuna, özüne, emeğine ve toprağına yabancılaştırmaktadır.
Bu Savruluşa Karşı Direniş Mevzileri: Sığınak
Sığınak dediysek, dış dünyadan tamamen kopmuş fildişi kulelerden ya da konforlu kaçış alanlarından bahsetmiyoruz. Çünkü bugünün pagan düzeni, insanın zihnini, ruhunu, huzurunu ve mahremini dijital ağlarla, ruha hitap olan ezan sesini bastıran reklam jenerikleriyle ve hız bombardımanıyla kuşatmış durumda.
Böyle bir kuşatma altında özgün be özgür iradeyi, içsel derinliği ve "insan" kalabilme hâlini korumak ancak bilinçli birer direniş mevzisi kurmakla mümkündür:
Yalnızlık ve Sükûnet Sığınağı: Kalabalıkların uğultusundan, beğenilme hırsından ve sürekli bir şeyleri kaçırma korkusundan arınmış sessizlik anları... İnsanın kendi iç sesini duyabildiği, çağdaş ve dijital uyaranların fişini çektiği o ıssız ada; dışarıdaki gürültünün kime ait olduğunu fark etmenin tek yoludur.
Üretme ve Zanaat Bilinci: Tüketen bir nesne olmaktan çıkıp, elleriyle, zihniyle, emeğiyle bir eser ortaya koyma haline bürünmek... Bir düşünce inşa etmek, toprakla uğraşmak, bir melodi üretmek veya katıksız bir fikir ortaya koymak; piyasa değerine indirgenemeyen tek sığınaktır. Emek, paranın satın alamayacağı tek kutsaldır.
Hakiki Dostluk ve Mahremiyet: Ticari ilişkilerin, çıkar hesaplarının ve ağ (network) mantığının olmadığı; karşılıksız ve hatır bilen insanî bağlar... Modern dünyanın en büyük kaybı olan komşuluğu, hesabî olmayan dostluk ve arkadaşlığı, digerkâm ve hemhâl olmayı bugün de yaşatabilmek.
Tarih ve Hafıza Bilinci: Geçmişin kökleriyle bağ kurabilmek...Sadece bugünün anlık hazlarına ve trendlerine tapınılan bir çağda; geçmişin erdemini, klasiğini, hikmetini ve tecrübesini yaşatmak en büyük zırhtır.
Hülâsa-i Kelâm:
Modern paganizm; insanın aşkın(transandantal) olana, Yaratıcıya sırtını dönüp kendi ürettiği nesnelere kul olmasıdır. Eski paganlar göğe bakıp gökten kendilerini izleyen bir tanrı arardı; çağdaş pagan ise, kalabalıklarda, vitrinlerde, ekranda, şaşâa ve debdebede, ışıltılı hayatın doyumsuzluğunda kendine yer ararken kendini arıyor.
Para, güç ve haz üçgenine sıkışan modern panteon, insana vaat ettiği özgürlüğün(!) bedelini derin bir içsel boşlukla ödetmektedir. Bu tahakkümden kurtuluş; fiyatı olan her şeyin üstünde tutulması gereken insani erdemlere; sükûnete, semâvi kaynaklı ve vahiy ile nüzul olmuş, elçilerin tebliğ ettiği sahici güzel ahlâka taklitçi olmadan sığınmakla, tevhid ile mümkündür...
İç âlemi modern putlarla hemhâl olan arketiplerin, dış görünüşünün muvahhid olması ise sahtekârlığın daniskasıdır...Bir hadis ile mühürleyelim: "Bizi aldatan bizden değildir..."
Yığının üst yüzeyi kuru olduğu halde eli ıslanınca satıcıya bunun sebebini sorar. Satıcı, buğdaya yağmur isabet ettiğini söyler, Hz. Muhammed ıslak kısmın insanların görebilmesi için üst tarafa konulması gerektiğini belirterek, bu meşhur uyarıda bulunmuştur:
“Bizi kandıran/aldatan bizden değildir!”