Varoluşun sessiz ve noksansız cömertliği karşında insanı durduran, derin bir hayrete ve şükre sevk eden tam olarak bir hakikattir: Karşılıksız ikram.
Tabiatın ve mahlûkatın insana sunduğu hiçbir nimet —gülün kokusu, söğüdün gölgesi, pınarın suyu ya da güneşi hissettiren akıl ve duyu organları— bir fatura kesmez, bir bedel istemez. Lisan-ı hâl ile "bilâbedel" der.
Peki, nedir bu ikramın sebebi?
Doğu ve İslam düşüncesinde, irfani metinlerde bu durum "Sonsuz Rahmet ve Kerem" ile açıklanır. Var olan her şey, insanı ağırlamak için kurulmuş bir sofra, bir tecelli alanıdır. Cömertlik, ikram edenin şanındandır; alanın hak etmesinden değil, verenin lütfundandır.
Doğanın ve evrenin işleyişinde nesneler ile insan arasında mülkiyet ya da ticaret ilişkisi yoktur. Güneş doğmak, rüzgâr esmek, ağaç meyve vermek suretiyle kendi varlık gayesini yerine getirir. Bu vericilik, evrenin temelindeki dinamiktir.
Bütün bu donanımın (akıl, idrak, duyular) ve dış dünyadaki nimetlerin bilâbedel sunulmasının tek bir gayesi vardır: Idrak etmek ve farkına varmak. İnsandan istenen maddi bir bedel değil; sadece bir teşekkür, bir idrak ve o ikramın kadrini bilmektir.
Bu uyanış, insanın dünyadaki en temel varoluşsal tecrübesine dokunuyor: Kendisine verilen hiçbir şeyi kendi gücüyle satın almadığını, her an büyük bir misafirperverlik ve lütufla kuşatıldığını fark etmek, uyanış cümlesi aslında meselenin özünü özetliyor: Dışarıdaki nimetler bilâbedel olduğu gibi, onları alacak donanım da bize bağışlanmıştır. İnsana düşen ise sadece bu sofranın farkında bir misafir gibi yaşamak ve şükrünü eda etmek...
★
Bu bilâbedel olanlar yamyam, korsan, yağmacı vahşi ve canavarlaşmış insanların tasarrufunda olunca mülkiyet ve ticaret metaına dönüşüyor, bedellendiriliyor, hem de fahiş fiyatlarla satışa arz ediliyor; kavga, cinayet, savaşlara kadar evriliyor...Bu hikâyenin başlangıcı ise tâ Habil ile Kabil'e dayanıyor !
Hava, su, toprak, rüzgâr, güneş, ateş....ile yeryüzündeki canlılar arasında mülkiyet ve ticaret ilişkisi yoktur ve onlar tek taraflı olarak sunarlarken bilâbedel nimetlerini, yağmacı insan türü/Homo sapiens sunulan bu beleş nimet ve imkânları nasıl kazanca dönüştüreceğinin hesabını yapıyor, yamyamca, korsanca...
Hani gücü yetse güneşi perdeleyip parasını verene ışığını ısısını satacak...güneş enerjisi tarlaları, du ısıtıcıları bunun küçük örnekleri...
Bulutları parasını veren ülkelere yönlendirecek, bedelini karşılayamayanı kuraklığa mahkum edecek...fahiş fiyatla su satıcıları buna bir misal...
Miras kavgalarındaki toprak için işlenen cinayetleri duymaktayız...
Yeraltı/yerüstü zenginlikleri için savaşlarda milyonlarca insan yok ediliyor...nadir elementler ve petrol savaşlarını izliyoruz.
Toprağın, bağrına gömülen tohumu toprak su ve güneş işbirliği ile bedelsiz büyüttüğü meyve ve sebzelerin, sözgelimi insan tarafından adeta yağmalanıp pazarlandığını, pazarlama ağındaki bir çok yağmacının tüketiciye gelene kadar havadan kazanç sağladığını söylemeye gerek yok...üreticiden 5 liradan alınan ürün tüketiciye gelene kadar 15-20 misli katlanıyor, fiyatı 80-100 ₺.ye çıkıyor...
Var mı Habil Kabil meselesinden farkı, buna gasp, yağma, yanyamlık, korsanlık demeyelim de ne diyelim, doğanın bilâbedel ikrâmları insanoğlunun mülkiyetinde meta olmuyor mu ?
Ey vicdanı ve insafı kayıp, cüzdan kabarık insan, toprak seni de öğütmek için ellerini ovuşturuyor, benden söylemesi !