"Kimi insanlar gibi..."
Görseldeki o muazzam direniş ve fedakârlık tablosu, insan kıssalarına ne kadar da açık bir kapı bırakıyor...hayatın yükünü sırtlanırken etrafına çiçek açmaya, meyve vermeye devam eden asil ruhlar gibi...
Bu çarpıcı manzarayı, geleneğin o köklü sesiyle, dizelere dökelim:
Sırtında Taş Taşıyanlar
Gövdesi bükülür, boyun eğmez hiç,Yükü ağırlaşır, gıkı çıkmaz hiç.
Taş taşır sırtında, şikayet bilmez
Ağuyu bal eyler, ikrama durur.
Cefanın sefasını sürer, hikmetin bilir
Kadere söylenmez ibretin alır
Gölgesinde dahi kurdu kuşu barındırır
Zahmetin rahmetinden payını alır
Bu dertli ama mağrur duruşu, felsefi ve edebi açıdan daha derinlemesine, insan-toplum ilişkisi üzerinden inceleyelim...
Görseldeki o ağaç, toplumu ayakta tutan saklı direklerin kusursuz bir metaforu aslında. Bazı insanlar vardır ki, hayatın tüm yükü ile birlikte çevresinde yıkılmaya meyilli ne varsa sırtlanır. Kendi acısını, yorgunluğunu bir manifesto gibi toplumun gözüne sokmadan; sessizce, derinden ve üreterek var olur.
Modern dünyanın "karşılıklılık" esasına inat, erdemli insan tıpkı o ağaç gibi dayanışmayı bir pazarlık unsuru yapmaz. Toplumun yuvarlanıp gitmesine engel olurken, bir yandan da hayata katma değer (meyve) sunmaya devam eder.
Kişisel yükü toplumsal faydaya dönüştürmek gerek... Sıradan bir insan kendi derdinin altında ezilip etrafına sitem saçarken; kâmil insan, sırtındaki kayaya rağmen gölgesinde başkalarını serinletir. Dayanışma, sadece elindekini paylaşmak değil, kendi yükün altındayken bile başkasının düşüşünü engellemektir.
Toplumları ayakta tutan şey şaşaalı söylemler değil, bu fotoğraftaki gibi bükülen ama kırılmayan, kökü derinde, yükü sırtında olan insanların sessiz erdemidir. Onlar çekilirse, arkadaki o köy de, dağ da un ufak olur.
Bu duruş, metaneti ve hesapsız fedakârlık ahlâkını akla getiriyor.
Bu insanlar, toplumun görünmez harcıdır; vitrinde yer almazlar, kürsülerde nutuk atmazlar, fakat yoklukları tavanın çökmesiyle hissedilir. Onların erdemi, çağımızın "görünme ve onaylanma" çılgınlığına karşı sessiz bir manifesto gibidir.
Görseldeki o fedakâr duruşu rehber edinerek, bu insanların iç dünyasına ve toplum içindeki asil yalnızlıklarına biraz daha yakından bakalım:
"Başkası İçin" Var Olmanın Metafiziği
Sıradan insan ilişkileri genellikle bir alışveriş dengesi (kâr-zarar) üzerine kuruludur. Ancak bu özel şahsiyetler için dayanışma, rasyonel bir mantıkla açıklanamaz. Sırtlarındaki o devasa kayaya (çektikleri çilelere, aldıkları sorumluluklara) rağmen meyve vermeye devam etmeleri, içsel bir zorunluluktan gelir. Onlar, vermeyi ve taşımayı bir varoluş biçimi olarak benimsemişlerdir; çünkü bilirler ki, o omuz çekilirse arkadaki köy (toplum) yuvarlanan taşın altında kalacaktır.
Sitem Etmeyen Bir Metanet
Bu insanların en ayırt edici özelliği, taşıdıkları yükün reklamını yapmamalarıdır. Günümüzde en ufak bir iyilik bile sosyal medya pencerelerinden dünyaya servis edilirken, bu asil ruhlar cefa çektiklerini bile belli etmezler. Acıyı balla harmanlar, göğüslerindeki sızıyı dışarıya gölge ve meyve olarak yansıtırlar. Onların lugatında "Ben sizin için ne fedakarlıklar yaptım" cümlesine rastlayamazsınız; sitemsiz ve minnetsiz bir duruşun somut halidirler.
Yıkıcı Bir Dünyada Yapıcı Kalabilmek
Etraftaki arazi kuraktır, şartlar çetindir; tıpkı görseldeki o çorak yamaçlar gibi. Toplum bazen bencil, bazen vefasız olabilir. Ancak bu özel insanlar, çevrenin çürümüşlüğüne veya kuraklığına bakıp kendi özlerinden vazgeçmezler. Dünya onlara taş atsa da, onlar dünyaya meyve fırlatmaya devam ederler. Kötülüğe kötülükle cevap vermek kolaycılığına kaçmadan, kendi erdem kalesini korurlar.
"İyi insan olmanın da bir bedeli var elbet; en ağır yükleri taşırken bile dalından sarkan meyvenin tatlılığından ödün vermemek."
Bu nev-i şahsına münhasır insanların varlığı, aslında insanlığa dair umudumuzu taze tutan en büyük dayanaktır.
Bu sessiz kahramanların omuzlarındaki yükü hafifletmek ve bu asil erdemi toplumsal bir bilince dönüştürmek için adım atmak gerekir. Çünkü bu insanlar yapıları gereği öne çıkmazlar; bizim onları fark edecek keskin bir göz ve hassas bir terazi geliştirmemiz şarttır.
Nereden başlayabileceğimizi birkaç temel adımda somutlaştırabiliriz:
İlk adım, spot ışıklarının altındaki gürültülü figürlerden başımızı çevirip, köşesinde sessizce dünyayı güzelleştirenleri fark etmektir. Bir kurumda, bir ailede ya da bir mahallede işlerin pürüzsüz yürümesini sağlayan, kriz anlarında gövdesini taşın altına koyan o "görünmez direkleri" arayıp bulmalıyız. Onlar talep etmeden, onların varlığına ve emeğine alan açmak hakiki bir toplumsal sorumluluktur.
Minnet ve teşekkür kültürünü yeniden inşâ etmeliyiz...
Bu insanlar fedakârlıkları bir minnet beklentisiyle yapmazlar, evet; ancak toplumun da bu emeği "nasılsa yapıyor" diyerek kanıksaması büyük bir vefasızlıktır.
Kanıksama tuzağından çıkmak, yapılan fedakârlığı bir görev gibi görmeyi bırakıp, ona hak ettiği değeri teslim etmek gerekir.
Sessiz bir teşekkür ile onların dilinden anlamak, yüklerine kelimelerle veya küçük bir takdirle omuz vermek, o bükülen gövdeye can suyu olur.
"Akıllı Bencillik" çağında erdemi çoğaltmanın yollarını aramalıyız...
Modern dünya bize sürekli olarak kendi gemisini kurtaran kaptan olmayı, kişisel konforu ve kâr-zarar hesabını dayatıyor. Bu rüzgâra karşı koymanın yolu, eğitimden ve kültürden geçer. Dayanışmayı, sadece bir kriz anında (deprem, sel vb.) hatırlanan geçici bir refleks olmaktan çıkarıp; gündelik hayatın sıradan bir ahlâkı, bir hayat tarzı haline getirmeliyiz.
Yükü bölüşmek (Ağaca Omuz Vermek) gerek...
En köklü çözüm ise o tek başına duran ağacın yanına yeni fidanlar dikmektir. Bir kişinin sırtındaki kaya, ancak o sorumluluğu paylaşacak, onunla birlikte omuz verecek diğer insanların çoğalmasıyla hafifler. Erdemli insanın yalnızlığını elinden almak, toplumun kendi geleceğini kurtarması demektir.
Belki de en anlamlı başlangıç, o çorak yamaçtaki tek bir ağaca bakıp "Ben bugün kimin yüküne omuz verebilirim, hangi susamış cana bir damla su verebilirim?" sorusunu kendimize sormaktır.
Günümüzün o her şeyi tüketen ve metalaştıran dijital çağında bu asil duruşu, bu erdemi modern dünyanın hoyratlığından korumak zorundayız, değil mi?